Τετάρτη, 17 Μαΐου 2017

ΕΙΡΑΓΔΑ ΤΟΥΡΝΑΒΙΤΗ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

   
 MIXAHΛ  ΤΟΥΡΝΑΒΙΤΗΣ : ( Ο ΣΥΓΥΓΟΣ – Ο  ΠΑΤΕΡΑΣ –
                                                                  (Ο  ΠΑΠΠΟΥΣ)
      Συνέντευξη με την κ. Ειράγδα Χατζοπούλου - Τουρναβίτη  

      Η κ. Ειράγδα Χατζοπούλου – Τουρναβίτη,. μένει σήμερα σε μία τριώροφη κλασική μονοκατοικία στους Αμπελοκήπους, στην οδό Ζωναρά., το ισόγειο της οποίας  είναι ΩΔΕΙΟ που είχε ιδρύσει η κυπριακής καταγωγής μητέρα της, Μαρία Χατζοπούλου, από το 1949, μαζί με
τον γνωστό μουσουργό ΜΑΝΩΛΗ  ΚΑΛΟΜΟΙΡΗ. Ήταν το πρώτο παράρτημα  Ωδείου που έκανε ο Μανώλης Καλομοίρης. στο κέντρο της Αθήνας, μαζί με την μητέρα της, η οποία ήταν δασκάλα πιάνου και είχε πολλούς μαθητές.
    Το πλήρες πατρικό της όνομά της είναι Ειρήνη – Μάγδα Χατζοπούλου. Ο πατέρας της λεγόταν Δημήτρης και η καταγωγή του ήταν από την Σαντορίνη. Ο ίδιος είχε γεννηθεί στην Αθήνα και είχε ζήσει στην Άνδρο, όπου ήταν και η καταγωγή της κ. Ρένας, μητέρας του Μιχἀλη.Τουρναβίτη και η οικογενειακή τους γνωριμία είχε αρχίσει από εκεί. Μάλιστα, ο τότε τετράχρονος Μιχάλης ασθένησε από ιλαρά και τον έκανε καλά ο γιατρός, πατέρας της κ. Ειράγδας.
    Η κ. Ειράγδα ξεκίνησε να παίζει πιάνο από 4 χρονών με την μητέρα της, η οποία είχε ειδικότητα στα μικρά παιδιά, και συνέχισε. Σε πολύ μικρή ηλικία πήρε το πτυχίο της και συνέχισε για το δίπλωμά της. Έλαβε μέρος σε ρεσιτάλ και συναυλίες και το δίπλωμά της το πήρε λίγο πριν παντρευτεί. Αργότερα, διηύθυνε τα δύο Ωδεία (αυτό στην οδό Ζωναρά και ένα στην Πεντέλη, που της άφησε η μητέρα της), με την βοήθεια του κ. Μιχάλη.  

-ΕΡΩΤΗΣΗ :  Ποια ήταν η πρώτη σας γνωρισμία με τον σύζυγό σας:
ΑΠΑΝΤΗΣΗ :
    Με την οικογένεια Τουρναβίτη είμαστε γείτονες και οικογενειακοί φίλοι. Ο πατέρας μου, ο Δημήτρης Χατζόπουλος,  ήταν οικογενειακός τους γιατρός και ο πατέρας του, Κωνσταντίνος Τουρναβίτης, είχε εργαστήριο κατασκευής βουτύρου,. Σημειωτέον ότι τότε δεν υπήρχαν τα σημερινά μηχανήματα και το βούτυρο είχε ως πρώτη ύλη φρέσκια κρέμα γάλακτος, η οποία έπρεπε να χτυπηθεί πολύ καλά ΣΤΟ ΧΕΡΙ.  Ο πατέρας του προμήθευε με βούτυρο και  την δική μας οικογένεια. Μάλιστα, η γιαγιά μου έλεγε στον πατέρα μου «Να πας να πάρεις βούτυρο από τον Τουρναβίτη, που είναι καλό και αγνό».  Και το βούτυρο το χτυπούσε τότε ο Μιχάλης. Αλλά και αργότερα, όταν ήταν τα παιδιά μας μικρά. έφτιαχνε βούτυρο και εδώ στο σπίτι.     
.   Με τον Μιχάλη είχαμε διαφορά  ηλικίας 11 ετών και δεν είχαμε προσωπική συναναστροφή στην παιδική μας ηλικία. Η μητέρα μου συνήθιζε να κάνει οικογενειακά πάρτυ, ακόμα και κατά την διάρκεια της Κατοχής. Εγώ, ως μικρό παιδί τότε, θυμόμουν τον Μιχάλη, νεαρό έφηβο και τις δύο από τις αδελφές του, την Αλέκα και την Λαμπρινή, Σημειωτέον ότι οι σύζυγοί τους ήταν μαθητές του Ωδείου μας και η γνωριμία τους έγινε σε αυτά τα οικογενειακά πάρτι που οργάνωνε η μητέρα μου.
    Στην Κατοχή, τα πάρτι γίνονταν ρεφενέ, με ένα χαρακτηριστικό τρόπο, και με τους Γερμανούς απέξω. Υπήρχε τότε πείνα και στα πάρτι έφερνε ο καθένας ότι μπορούσε: μια φέτα ψωμί, λίγες ελιές, λίγα φασόλια, λίγο κρασί…Ετοίμαζε τα πιάτα και τα ποτήρια η μητέρα μου με τις μαθήτριές της, κολλούσε χαρτάκι με νούμερο σε κάθε πιάτο και σε κάθε ποτήρι, και όταν έμπαιναν οι καλεσμένοι, οι οποίοι είχαν φέρει και τα φαγητά, έπαιρναν από έναν κλήρο ο καθένας και όποιο νούμερο τους τύχαινε, καθόντουσαν στο τραπέζι, δίπλα -δίπλα. Η μουσική παιζόταν από δίσκους σε χειροκίνητο πικάπ –Ηis Master’s Voice, και οι χοροί της εποχής, ήταν ταγκό, βαλς, φοξ-τροτ, κ.α.. Τα πάρτ ήταν υποχρεωτικώς ολονύκτια, γιατί οι Γερμανοί απαγόρευαν την κυκλοφορία μετά τις 7.00’μ.μ. και την ξαναεπέτρεπαν, μετά τις 7.00’το πρωί. Εγώ ήμουνα μικρούλα με την ξαδέλφη μου, και παρακολουθούσαμε τους ¨μεγάλους¨, οι οποίοι χορεύανε, γελάγανε και έπαιζαν διάφορα παιχνίδια, μεταξύ αυτών και την γνωστή ¨μπουκάλα¨ .      
Μια φορά ένας καλεσμένος, μαθητής του Ωδείου, που ήξερε πολύ καλά τα γερμανικά, τους έκανε μία ¨πλάκα¨, Μπήκε μέσα στο σπίτι κάνοντας τον …Γερμανό, τρομοκρατώντας τους πάντες. Όταν αποκαλύφθηκε ότι δεν ήταν Γερμανός αλλά Έλληνας, τον άρχισαν στην καρπαζιά.

-ΕΡΩΤΗΣΗ : Πως ήταν ο κ. Μιχάλης, ως παιδί και έφηβος; πως μπήκε στην αντίσταση;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ;
    . Η πατρική του οικογένεια είχε 6 παιδιά και ο Μιχάλης ήταν ο προτελευταίος. Τα άλλα παιδιά ήταν ο Βαγγέλης, η Μἰνα, η Ἀλέκα, η Νούλα (χαϊδευτικό του Λαμπρινή) και ο Πελοπίδας. Και τα 6 παιδιά είχαν μία καλή σύμπνοια, γιατί η μητέρα τους, η κυρία Ειρήνη, ήταν μία σοφή γυναίκα και μητέρα, τα διαπαιδαγωγούσε με πολύ σοφό τρόπο και φρόντιζε οι παιδικές τους αταξίες να λήγουν με ¨αναίμακτο¨ τρόπο. .  Η αδελφή του Λαμπρινή ζει μέχρι τώρα, εἰναι 99 ετών, ενώ ο ίδιος πλησίαζε τα 92, λίγο πριν πεθάνει.
  Ό πατέρας μου ανάρρωσε τον Μιχάλη, , όταν αυτός αρρώστησε από ιλαρά, σε ηλικία 4  ετών. Από μικρός, ήταν πολύ δραστήριος άνθρωπος. Όταν ήταν 10 ετών   κατασκεύασε μόνος του στην αυλή του σπιτιού τους  ένα κουκλόσπιτο διώροφο με ξύλινα κουφώματα και καταπακτή, μικρογραφία ενός κανονικού σπιτιού. Γενικά, με τα αδέρφια του δεν τσακωνότανε ποτέ, είχε και προστατευόμενο τον μικρό του αδερφό, τον Πελοπίδα. Ως έφηβο, τον θυμάμαι που ερχόταν μαζί με τις αδελφές του στα πάρτι που οργάνωνε η μητέρα μου. . Κατά την διάρκεια της Αντίστασης εγώ ήμουν πολύ μικρή και στη γειτονιά ξέραμε  ότι ο Μιχάλης ¨λείπει. Είμαστε γείτονες και η γιαγιά μου τους έκανε τακτικά επίσκεψη στην οικογένεια Τουρναβίτη και με έπαιρνε μαζί της.

-ΕΡΩΤΗΣΗ : Στο εξώφυλλο του αυτοβιογραφικού βιβλίου του συζύγου σας «ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΟΣ ΜΕΛΛΟΘΑΝΑΤΟΥ», υπάρχει ένα σκίτσο σας, που το είχατε ονομάσει  ¨ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΗ  ΕΛΛΑΣ¨. Όμως  έτσι ονομαζόταν και η αντιστασιακή οργάνωση, στην οποία συμμετείχε ο κ. Μιχάλης, όταν εσείς ήσαστε παιδούλα. Μπορείτε να μας πείτε κάτι για αυτό ;;   
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:
      Το σκίτσο στο εξώφυλλο το ζωγράφισα εγώ όταν ήμουν 15-16 χρονών. Μας είχε δώσει θέμα η δασκάλα μας να ζωγραφίσουμε κάτι για την Ελλάδα. Την δική μου ζωγραφιά της ονόμασα «Η Αγωνιζόμενη Ελλάς» που, συμπτωματικά ήταν και η ονομασία της αντιστασιακής οργάνωσης ( 1941 -1944) που συμμετείχε ο Μιχάλης και που παραλίγο να του στοιχήσει την ζωή.
Όταν το ζωγράφισα εγώ, υπήρχε ο απόηχος του ‘εμφυλίου πολέμου’ (1951), όπου η Ελλάδα αγωνιζόταν να σταματήσει τις συγκρούσεις των Ελλήνων μεταξύ τους. Πριν 5 χρόνια, συζητήσεως γενομένης, ο Μιχάλης αναρωτιόταν τι εξώφυλλο να βάλει στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο που τότε είχε γράψει και ανέφερε ότι το όνομα της αντιστασιακής ομάδας που συμμετείχε ήταν ¨Αγωνιζομένη Ελλάς¨. Εγώ του απάντησα «Εγώ είχα κάνει ένα σκίτσο, όταν ήμουν μαθήτρια και το είχα ονομάσει ¨Αγωνιζόμενη Ελλας¨. Το ψάξαμε, το βρήκαμε  και έτσι μπήκε αυτό ως εξώφυλλο του βιβλίου. Δεν ήξερα τότε ότι το όνομα της οργάνωσης της οποίας μέλος ήταν ο Μιχάλης και, όταν ζωγράφισα αυτό το σκίτσο, είχαμε μόνο μια οικογενειακή γνωριμία, ως γείτονες.

- ΕΡΩΤΗΣΗ :Πως αποφασίσατε αργότερα να ενώσετε τις ζωές σας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ    
   Το 1951, όταν ο Μιχάλης τελείωσε το Πολυτεχνείο και έφυγε για Θεσσαλονίκη, δεν βλεπόμαστε με τον ίδιο αλλά με την οικογένειά του. Κάναμε πάρτι στο σπίτι μας και διασκεδάζαμε με τις αδελφές του Όταν επέστεψε ο Μιχάλης στο πατρικό του σπίτι στην Αθήνα (1959), εγώ ήμουν μία νεαρή δεσποινίδα. Με είδε και του άρεσα και ήθελε να με προσεγγίσει. Όταν η μητέρα ταυ χρειάσθηκε γιατρό, ήρθε ο ίδιος το πρωί, του άνοιξα εγώ την πόρτα και επειδή έλειπε ο πατέρας μου,  του έκλεισα εγώ το ραντεβού με τον πατέρα μου το απόγευμα. Κάποια μέρα ήρθε με την αδελφή του την Λαμπρινή στο σπίτι μας στην Πεντέλη, όπου είχαμε τραπέζι και ο Μιχάλης με κοίταζε πολύ ¨χαρακτηριστικά¨
   Αργότερα, με πήρε τηλέφωνο και μου ζήτησε να βγούμε ραντεβού οι δύο μας και εγώ δέχτηκα. Πήγαμε στην ¨Μεγάλη Βρετανία¨ και φάγαμε γλυκό, όπως συνηθιζόταν τότε. Ο Μιχάλης μου πρόσφερε και τρία τριαντάφυλλα, τα οποία έχω φυλαγμένα σε ένα κουτάκι, μέχρι σήμερα. Το Δεκέμβριο του 1959 έγιναν οι αρραβώνες μας και τον Μάιο του 1960 έγιναν οι γάμοι μας. Μέχρι και τις παραμονές του γάμου μας, εγώ μελετούσα εντατικά, για να πάρω το δίπλωμά μου στο πιάνο. Να σκεφθείτε ότι διέκοπτα την μελέτη μου για να κάνω πρόβα στο νυφικό μου και η μοδίστρα κοιμόταν σπίτι μου. Βλέπετε τότε ήταν ¨ντροπή¨ να παντρεύονταν με ¨ετοιματζίδικα¨ νυφικά. Και δεν ήταν μόνο το νυφικό, αλλά και όλα τα ρούχα που φορούσε η νύφη και ΜΕΤΑ τον γάμο. Η μοδίστρα ήταν Κύπρια, φίλη της μητέρας μου, που ήταν και αυτή από την Κύπρο και είχε δικό της Οίκο Μόδας.
     Πριν παντρευτούμε ο Μιχάλης μου είπε «’Έχω κάποια χρήματα στην άκρη, τι θες να κάνουμε, τραπέζι ή ταξίδι;». Εγώ απάντησα ‘ΤΑΞΙΔΙ¨. Αποφασίσαμε να πάμε το ταξίδι του μέλιτος στην Αυστρία, αμέσως μετά τον γάμο μας, που έγινε στις 8 Μαϊου του 1960. Στην Βιέννη, ο Μιχάλης κανόνισε να μείνουμε σε μία πανσιόν όπου υπήρχε πιάνο στο δωμάτιό μας, για να μπορώ να παίζω, επειδή πονούσαν τα χέρια μου από την απαιξία (στο πιάνο). Τότε είχα κάνει μια υπεράνθρωπη προσπάθεια να πάρω το δίπλωμά μου ένα μήνα νωρίτερα, τον Μάιο αντί του Ιουνίου, γιατί ο Μιχάλης είχε κανονίσει τον Ιούνιο υπηρεσιακό ταξίδι από το Υπουργείο Βιομηχανίας στην Θεσσαλονίκη που εργαζόταν,  στην Αυστρία, για να δει κάποια μεταλλεία εκεί. Είχε προηγηθεί η εντατική μελέτη για να πάρω το δίπλωμά μου και δεν μπορούσα να σταματήσω απότομα να παίζω. Πονούσαν φοβερά τα χέρια μου, ειδικά  τις μέρες που δεν είχα πιάνο. Έκλαιγα και ξύπναγα από τους πόνους και ο Μιχάλης μου έκανε εντριβή στα χέρια με οινόπνευμα.  

Πως ήταν ο κ. Μιχάλης, ως σύζυγος και πατέρας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
    Παντρευτήκαμε 8 Μαΐου του 1960 και ζήσαμε μαζἰ μέχρι την ημέρα που ¨έφυγε¨,
(30 Μαϊου 2016). Ποτέ δεν μου έκανε κάποια παρατήρηση για κάτι, ποτέ δεν αλλάξαμε μία κακή κουβέντα. Ήτανε πάντα με το χαμόγελο.  Ζήσαμε μία αρμονική ζωή, μεγαλώσαμε τα παιδιά μας με χαμόγελο και ευτυχία. Τα 2 πρώτα χρόνια του γάμου μας, λόγω της δουλειάς του, τα ζήσαμε στην Μακεδονία, όπου ζούσε επίσης και η Λαμπρινή, η αδελφή του Μιχάλη, με τον άνδρα της. Το 1962,  ο Μιχάλης πήρε μετάθεση και ήρθαμε στην Αθήνα
    Με τον Μιχάλη κάναμε τρία παιδιά : τον Κώστα, τον Δημήτρη και την Μαρία.
Πήγαινε και τα τρία του παιδιά, όταν ήταν μικρά 6 -8 ετών στο Κολυμβητήριο και μετά κατευθείαν στο σχολείο, με βρεγμένα μαλλιά. Ο αθλητισμός φέρνει και ήθος και συνέπεια στον χαρακτήρα του ανθρώπου.. Ο Δημήτρης και η Μαρία ασχολήθηκαν και με την μουσική, πάλι με την συμπαράσταση του πατέρα τους. Τελειώσανε τις σπουδές που θέλανε, πάνω στα μουσικά θέματα και τα διπλώματά τους και όλα, και ο Κώστας ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και σήμερα είναι προπονητής στην κολύμβηση και στους αγώνες του μοντέρνου πεντάθλου. Ο Δημήτρης είναι παντρεμένος με τη ηθοποιό και συγγραφέα Χρύσα Σπηλιώτη.  Η Μαρία διδάσκει στο Ωδείο φωνητική και πιάνο.  Υπάρχουν και άλλες δασκάλες, οι οποίες ήταν κάποτε μαθήτριές μου, οπότε υπάρχει μία άλλη συνέχεια και σχέση.     

ΕΡΩΤΗΣΗ :Ποία η σχέση του κ. Μιχάλη με τα εγγονάκια  σας;;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
   Από τον Δημήτρη έχουμε μία εγγονή, την Αλίκη, 23 ετών σήμερα, επάγγελμα νηπιαγωγός. Από την κόρη μας Μαρία έχουμε 2 εγγονούς, τον Μιχαλάκη 7,5 ετών και τον Ανδρέα 3,5 ετών Όταν ¨έφυγε ο σύζυγός μου, ο Μιχαλάκης ρωτούσε τι ήταν αυτό που συνέβη στον παππού του. Του εξήγησαν, όσο πιο απλά μπορούσαν, ότι ο παππούς πήγε στον ουρανό και ότι όλοι κάποια στιγμή πάμε στον ουρανό και θα συναντηθούμε εκεί επάνω, Το τελευταίο χαροποίησε πάρα πολύ τον Μιχαλάκη γιατί «έτσι θα βλεπόμαστε κάθε μέρα». Ο Ανδρέας αναζήτησε και αυτός τον παππού του και είπε ότι τον είδε στον ύπνο του και αυτός του είπε «Να πεις στον Μιχαλάκη  ότι εδώ που είμαι, είμαι πολύ καλά».
   Όσο ζούσε ο παππούς έλεγε του Μιχαλάκη ιστορίες από τις οποίες αντλούσε ηθικά διδάγματα, και ταυτόχρονα ανέπτυσσε την ικανότητά του να σκέπτεται και να εκφράζεται. Για τις δασκάλες του ήταν «Το παιδάκι με το άριστο λεξιλόγιο». Και σε αυτό είχε συντελέσει πολύ ο παππούς, ο οποίος κάθε πρωί του έκανε μάθημα και τον μάθαινε να μιλάει και να σκέπτεται. Ο Ανδρέας ήταν πολύ μικρός, 2,5 ετών, όταν ¨έφυγε¨ ο παππούς, αλλά πρόλαβε και έπαιρνε τους δύο του εγγονούς στα γόνατά του και τους έλεγε παραμύθια που είχαν, πρώτα από όλα, ηθικά νοήματα.

ΕΡΩΤΗΣΗ ¨ Πώς έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο κ. Μιχάλης ;;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ :
    Πριν από 11 χρόνια αρρώστησε από την καρδιά του, του έβαλαν βηματοδότη. και υποχρεώθηκε να μείνει για ένα διάστημα στο κρεβάτι. Προσλάβαμε στη θέση του δύο κοπέλες  παλιές μας μαθήτριες, στις οποίες είχε διδάξει την Γραμματεία ο Μιχάλης, ο οποίος και τις επόπτευε.
Όσο καιρό βρισκόταν υποχρεωτικά στο κρεβάτι, είχε συντροφιά το γατάκι της οικογένειας, την Ρήχη, η οποία τον βοήθησε πάρα πολύ ψυχολογικά να ξεπεράσει την ασθένειά του,  και η οποία εξακολουθεί να ζει κοντά στην οικογένεια. Ο Μιχάλης έζησε 10 χρόνια με τον βηματοδότη, πήγαινε καλά, αλλά μετά έπαθε κάποια πνευμονία και ¨έφυγε¨ σε 24 ώρες.
Είχε αρχίσει να γράφει το δεύτερό του βιβλίο «Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ».
Προς το τέλος, αισθάνθηκε ξαφνικά άσχημα, είπε «Δεν μπορώ», προσπάθησε να σηκωθεί, αλλά έπεσε κάτω. Τον μεταφέραμε στο νοσοκομείο ¨ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ¨ με το 166, αλλά μας ¨έφυγε¨, μέσα σε 24 ώρες, χωρίς να χάσει τις αισθήσεις του. Μέχρι την τελευταία του στιγμή, επικοινωνούσε με χαμηλή φωνή και νοήματα μαζί μας, δεν είχε πέσει σε αφασία και έφυγε¨ ξεκούραστα, χωρίς να ταλαιπωρηθεί.  

Κυρία Τουρναβίτη, δεχθείτε τα θερμά μου συλλυπητήρια . Να σας ευχαριστήσω πολύ για τον χρόνο που μας αφιερώσατε και τις πληροφορίες που μας δώσατε για ένα τόσο ξεχωριστό άνθρωπο, όπως ήταν ο σύζυγός σας, ο γλυκύτατος κύριος Μιχάλης.   
                                                                  ΘΩΜΑΪΣ   ΠΑΡΙΑΝΟΥ


 



 

 






  

1 : ΝΥΦΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ κ. ΕΙΡΑΓΔΑΣ " 2 : ΜΕΤΑΛΛΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ " 3 : ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΤΟΥΡΝΑΒΙΤΗ ΣΕ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ " 4 : ΜΕΤΑΛΛΙΟ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΥΡΙΟΥ " 5: Η ΘΩΜΑΪΣ ΠΑΡΙΑΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ κ. ΕΙΡΑΓΔΑ " 6 : ΞΕΝΙΑΣΤΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ " 7 : ΤΙΤΛΟΣ ΔΩΡΗΤΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου